Srpska fabrika stakla

Nekada u Jugoslaviji, Paraćin je bio centar proizvodnje stakla. Srpska fabrika stakla je osnovana 1808. godine, započela je rad sa skromnom opremom kao manufaktura. Za vreme balkanskih ratova (1912-1913) fabrika je radila smanjenim kapacitetom, potpuno zaustavljajući proizvodnju za vreme Prvog svetskog rata. Tek 1922. godine fabrika je ponovo dovedena u radno stanje, kada su peći upaljene i rad otpočinje punom parom. Ovako zahuktala paraćinska fabrika zapala je za oko braći Abel, vlasnicima nekoliko fabrika stakla u Sloveniji i Hrvatskoj i tada dolazi pod njihovu kontrolu. Fabrika ubrzo ponovo menja vlasnika i 1934. godine postaje deo društva “Hrastnik”- Ujedinjene fabrike stakla Zagreb. Upravo tridesetih godina fabrika dostiže svoj maksimum, međutim, sa početkom ekonomske krize proizvodnja i prodaja naglo počinju da padaju. Ali stanje se stabilizuje već 1936. godine. Za vreme Drugog svetskog rata fabrika je radila sa smanjenim kapacitetima, da bi pred kraj rata sasvim ugasila peći. Medjutim, već 1945., po oslobođenju, fabrika vrlo brzo uspeva da se pokrene. Postaje nosioc razvoja proizvodnje šupljeg stakla, a posebno staklene ambalaže. Ubrzo, izgradnjom novih kapaciteta, u Srpskoj fabrici stakla (SFS) se proizvodi 55 odsto jugoslovenskog šupljeg stakla. Kao veći kupci počinju da se javljaju farmaceutska, hemijska, kozmetička industrija, punioci mineralnih voda, pivari, kao i proizvođači vina i rakija. Fabrika je po završetku rata 1945. godine imala tri staklarske peći, da bi sedamdesetih godina taj broj skočio na čak 14. Međutim, od devedesetih godina, sa industrijskom restrikcijom, raspadom Jugoslavije i sankcijama SFS smanjuje proizvodnju. Sredinom 2012. godine većinski deo akcija “Srpske fabrike stakla” A.D. preuzima međunarodni konzorcijum “Glass industry”. Od tada započinju nova investiciona ulaganja u modernizaciju, ali uprava fabrike se opredeljuje za proizvodnju industrijskog ambalažnog stakla i potpuno zaustavlja izradu prelepog ukrasnog stakla.

Danas u Makadam, iz starih zaliha Srpske fabrike stakla, pristiže mali deo onoga što se nekada proizvodilo u Jugoslaviji, a ovi i danas moderni komadi će vas sigurno oduševiti.